„Zamiast wspierać – obciążają. Czyli jak nowe przepisy fiskalne niszczą e-palenie zamiast je promować”

Nowa akcyza: część polityki czy karanie zdrowych wyborów?

Od 1 lipca 2025 roku w Polsce zaczęły obowiązywać nowe regulacje podatkowe, które w niezwykle dotkliwy sposób dotknęły użytkowników e-papierosów i urządzeń do waporyzacji. Wprowadzono akcyzę w wysokości:

-40 zł za każde urządzenie, w tym także jednorazowe e-papierysy.

Przykład ilustruje absurd sytuacji: e-papieros z 2 ml płynu, który do niedawna kosztował około 25 zł, dziś jest wyceniany nawet na 100 zł, co stanowi wzrost około czterokrotny Dla porównania – paczka tradycyjnych papierosów dalej kosztuje 20-25 zł.

Czy rząd karze tych, którzy chcą rzucić palenie?

Dla wielu użytkowników e-papiersów było to wyborem zdrowszym i mniej szkodliwym niż klasyczne papierosy. Jednak nowe regulacje fiskalne, zamiast wspierać ten proces, czynią go finansowo nieopłacalnym. Eksperci jasno podkreślają: to nie podatek, to kara dla tych, którzy próbują zredukować szkody związane z paleniem.

Wiceminister finansów, Jarosław Neneman, tłumaczy, że celem jest uszczelnienie systemu i wyrównanie stawek fiskalnych dla wszystkich produktów nikotynowych.
Tymczasem świat medyczny i ekonomiści alarmują: zamiast ułatwiać odstawienie papierosów, rząd tę drogę utrudnia.

Według ekspertów, takie podejście może doprowadzić do wzrostu zachorowań na nowotwory i kosztów leczenia w dłuższej perspektywie.

Wzrost stawek akcyzy: co przyniesie przyszłość?

Zgodnie z zapowiedziami, podwyżki nie są jednorazowe:

Przy tym, według prognoz, cena paczki tradycyjnych papierosów w 2027 r. zostanie utrzymana na poziomie około 26–27 zł .
 W efekcie, papierosy pozostaną stosunkowo tanie, natomiast e-papierosy staną się luksusem niedostępnym dla wielu.

Skutki społeczne i zdrowotne: lawina niezamierzonych konsekwencji

• Powrót do klasyki: Wielu użytkowników rezygnuje z e-palenia i wraca do tradycyjnych papierosów – bo są po prostu tańsze.

• Wsparcie czarnego rynku: Gdy legalne e-produkty stają się drogie, część użytkowników może wybierać nielegalne alternatywy.

• Paradoks zdrowotny: Zamiast wspierać ograniczanie szkód związanych z paleniem, polityka fiskalna może utrwalać uzależnienie oraz pogarszać zdrowie publiczne.

---

Teoria vs praktyka rzucania palenia

Motywacja, wsparcie i proces – nie tylko podatki mają znaczenie

Rzucenie palenia to złożony proces psychologiczny i fizyczny. Mimo że e-papierosy bywają formą redukcji szkód, równie istotne są aspekty motywacyjne i wsparcie:

• Motywacja: Jak zauważają I. Przepiórka i M. Cedzyńska – kluczowe są wiara we własną skuteczność i poczucie sensu działania.

• Wiele prób: Średnio trzeba podjąć 7–8 prób, by skutecznie rzucić palenie.

• Strategie radzenia sobie: Od zastępowania nawyków po unikanie sytuacji kojarzących się z paleniem.

• Wsparcie z zewnątrz: Zadzwonienie do telefonicznej poradni, grup wsparcia czy skorzystanie z farmakologii wspierającej odstawienie nikotyny.

Dlaczego e-papierosy? – nie tylko kwestia ceny, ale też dostępności terapeutycznej

E-papierosy były postrzegane jako krok redukcyjny – mniejsze ryzyko, kontrolowana dawka nikotyny. Jednak polityka fiskalna drastycznie podniosła barierę wejścia, utrudniając dostęp do mniej inwazyjnych środków odstawienia.

---

Czy rząd rzeczywiście wspiera zdrowie?

Nowa polityka fiskalna, zamiast wspierać przejście od papierosów do e-alternatyw, faktycznie karze osoby podejmujące wysiłek rzucenia palenia. Zamiast promować zdrowie, akcyza na e-palenie skłania użytkowników do pozostania przy tańszej, ale bardziej szkodliwej alternatywie.

W dłuższej perspektywie to błędna strategia – może przynieść wyższe koszty dla systemu zdrowia i społeczeństwa oraz zniechęcać osoby uzależnione do podejmowania zmian. Warto zatem postawić pytanie: czy naprawdę chcemy karać tych, którzy próbują rzucić palenie – czy może lepiej wesprzeć ich w tej drodze?